تحلیل محتوای کتاب زیست سال سوم قسمت اول

بنام خدا

            فرم تحلیل محتوای کتاب درسی (به روش قضاوتی)

 

                                سئوالات مربوط به مقدمه                زیست شناسی و آزمایشگاه(2)

 

1- موضوع کتاب در مقدمه معرفی شده است .

 

                                                                            5         4          3           2           1

 

شواهد: - طرح عنوان تحقیق و پژوهش در زیست شناسی و نیازمندی زیست شناسی بحث شده .

 

           -  هدف ازفعالیتهای موجود درکتاب که همانا شیوه های تحقیق و پژوهش است اشاره شده است .

 

پیشنهادات : - مطالب مربوط به فیزیولوژی بدن انسان گنجانده شود .

                 -علم بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک که بحث وراثت و تولید مثل در مقدمه اشاره نشده است .

 

 

 

 

2- در مقدمه به نکات اجرایی تدریس کتاب اشاره شده است .

                                                                                  5       4       3         2        1

 

شواهد : - مباحث مربوط به فعالیتها که از طریق همیاری مطالعه گردد .

            - بعضی مطالب در آزمایشگاهها – زمینه موضوعی در بحث گروهی .

              - مهارت مشاهده کردن- استفاده از حواس برای درک .

 

پیشنهادات : پیشنهاد میشود – شیوه های ارائه محتوا بر اساس دانش , مهارت و نگرش عنوان میشود .

 

 

 

 

 

3- در مقدمه به پیش نیازهای درسی لازم شده است بطور نسبی اشاره شده است .

                                                                                            5        4       3       2       1

 

شواهد: در حد اشاره به کتاب علوم زیستی و زیست شناسی سال دوم .

 

پیشنهادات : پیشنهاد می گردد که بطور موضوعی ساختار مولکول ها و سلولها و ساختارDNA که

اساس بحث ژنتیک است , بشود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                         سوالات مربوط به اهداف

 

1- مطالب کتاب با اهداف کلی آن سازگاری دارد .

                                                                                       5         4        3        2        1

 

شواهد : یکی از اهداف کلی آموزش زیست شناسی تقویت مهارت طراحی آزمایش – اجرای آزمایش –

تفسیر نتایج حاصل از آزمایش و ارائه گزارش است .

 

 

پیشنهادات : - اهداف کلی فصل به فصل کتاب سازگاری مناسبی دارد در اهداف کلی کتاب فراگیری این

مهارتها همراه با دانش که بصورت واقعیت علمی در این کتاب ارائه شده و نگرشهایی که در ضمن یادگیری

بدست می آید . در مجموع برای رسیدن به اهداف آموزشی مناسب میباشد .

- پیشنهاد میگردد اهداف جزئی آن در اجرای اهداف کاربردی تر شود .

 

 

2- محتوای هر فصل کتاب با هدف های آن فصل سازگاری دارد .

                                                                                 5           4         3        2        1

 

شواهد: نسبت به پدیده زیستی کنجکاو باشد – نسبت به رعایت وظایف بهداشت فردی و اجتماعی خود را

مسئول بداند.

 

 هدفهای دانستنی  مهارتی و نگرشی در هر فصل نگارش نشده است نسبت به نگهداری محیط زیست خود احساس  مسئولیت کند. هر درس فاقد شناسنامه مشخص است و اهداف جزئی آن نگارش نشده است .

 

 

 

پیشنهادات : پیشنهاد میگردد در ابتدای هر فصل دارای شناسنامه مشخص جهت تعیین اهداف کلی و جزئی

در حیطه های عاطفی – مهارتی و نگرش باشد .

 

 

3- خود آزمایی پایان هر فصل با هدف های رفتاری آن فصل هماهنگی دارد تا حدود زیادی .

 

                                                                          5         4            3          2          1

             

شواهد : - در مطالعه و بررسی پدیده های زیستی از همه حواس خود به بهترین نحو استفاده کنند .

       چون دانش آموزان در فرایند آموزش به یادگیری نیز می پردازند و به خودآزمایی های پایان فصل

براحتی پاسخ داده و ازحیطه دانش به مهارت می رسند .  

      بله تا حد زیاد - براساس داده های جمع آوری شده راه حل های ممکن را برای مسائل زیستی ارائه دهند با ارزیابی و آزمون فرضیه های ارائه شده فعالیتهایی را طراحی می کنند . نتایج حاصل از مطالعات خود را

می توانند تفسیر کنند .

 

 

 

پیشنهادات : در هر جلسه تدریس دانش آموزان خود آزمایی های مربوط به آن مبحث را پاسخ دهند .

 

 

 

 

 

                                  سوالات مربوط به نیازمندیهای جامعه

 

1- محتوای کتاب دانش آموزان را برای های مورد نیاز جامعه آماده می کند .

                                                               5       4        3       2      1

             

شواهد: دوست داشتن محیط زیست – رعایت بهداشت فردی و اجتماعی – ارزش گذاری به فعالیتهای

علمی دانشمندان . هماهنگی بیشتر با کوشش های مجامع علمی آموزش جهان در جهت پرورش مهارتهای

لازم برای زیستن آگاهانه تر و مسئولانه تر در جامعه .

 

پیشنهادات : از مقدار محتوای نظری کاسته شده بر محتوای کاربردی تاکید بیشتر شود .

 

 

 

2- محتوای کتاب ارزش های اجتماعی سالم (همکاری ,صداقت ,امانت داری ,صرفه جویی و ایمنی و.....) رادر یادگیرندگان تقویت می کند .                                  5        4        3       2         1

 

شواهد :در شیوه تدریس همیاری تقویت حس همکاری و امانت داری و صداقت . ودرکارکارگاهی و آزمایشگاهی حس همکاری و امانت داری و در گردش علمی و آزمایشگاه,صرفه جویی و ایمنی تاکید دارند.

 

پیشنهادات :ایمنی آزمایشگاهی و گردش علمی و حس همکاری در نگهداری محیط زیست مشاهده میشود فهم موقعیت آدمی در جهان جانداران و اینکه او هم یک جاندار است مانند سایر جانداران و اعمال مشترک و روابط نزدیک با سایر موجودات زنده روی زمین دارد .

 

 

 

 

3- محتوای کتاب با نیازهای دانش آموزان برای ورود به بازار کار تناسب دارد(تناسب محتوا با نیازهای شغلی)

                                                                       5         4          3         2        1

 

 

 

شواهد :با مطالعه در زمینه های مختلف زیست شناسی آگاهی های لازم برای زندگی سالم ,ادامه تحصیل یا ورود به بازارکار را پیدا می کنند .

 

 

 

پیشنهادات : پاره ای از نیازمندیهای زندگی شخصی و خانوادگی خود را که در زیست شناسی با آن مواجه است شخصا برآورده میشود . مثل,فرآیند تولید مثل – رشد و نمو گیاهان و کاربرد کودها در کشاورزی – شناخت بیماریهای مختلف سیستم عصبی .

 

پیشنهاد در پایان هر فصل ,کارهایی که ارتباط با فصل های کتاب دارد مطرح شود .

 

 

 

 

 

 

 

                        سوالات مربوط به ماهیت یادگیرندگان

 

1- مطالب کتاب علاقه ی یادگیرندگان را به مطالب درسی بر می انگیزد .

                                                                                            5       4       3      2       1

 

شواهد : آنچه در طبیعت روی می دهد و ایجاد رغبت به کسب معلومات بیشتر ,این مقصود هنگامی حاصل میشود که جوانان با روش تجربی با پدیده ها و نیروها و موجودات زنده جهان آشنایی حاصل کنندو موضوعات مورد بحث در محتوا .

 

 

پیشنهادات : آموزش از طریق گردش علمی و آزمایشگاهی رغبت بیشتر گنجانده شود و علاقه فراگیران را بیشتر می کنند .

 

 

 

2- شیوه ی ارائه ی مطالب کتاب ,انگیزه ی لازم برای مطالعه ی خارج از کلاس برای دانش آموزان ایجاد کرده است .

                                                                      5          4          3           2           1

 

شواهد : ایجاد قدرت تفکر و انگیزه موقعی ایجاد میشود که دانش آموز بطور محسوس با اصول علمی آشنا شود و عادت به تعمیم مفاهیم کلی پیدا کند برای اینکار مطالبی که در کلاس مطرح میشود دانش آموزان وادار به تفکر گرددکه در خارج از کلاس با مشاهده طبیعت و مشاهده علمی و کشف مجهولات انگیزه ای بیشتر پیدا کند . در علوم زیستی فعالیت هایی که در طبیعت و آزمایشگاه انجام میشود انگیزه زیادی را به دانش آموزان در جهت تفسیر یافته های خود ایجاد می کند.

 

 

 

پیشنهادات : در آزمایشگاه ,فعالیتها گروهی گردد و در طبیعت مشاهده های علمی تر انجام شود .

 

 

 

3- محتوای کتاب حس کنجکاوی یادگیرندگان را برای شناخت بیشتر موضوع درسی تحریک می کند .

 

                                                                    5         4         3         2         1

 

شواهد :تقریبا تمام فصول کتاب دارای محتوای علمی زیبایی است که دانش آموز با فرا گرفتن آن درست دارد اطلاعات بیشتری در این زمینه بداند – نقش هورمونی – فعالیت اعصاب و مراکز عصبی .

بیماری های مختلف- ژن در ژنتیک – تولید مثل و رشد ونمو از جمله مباحث مورد نظر است .طراحی سوال و خودآزمایی – تفکر نقادانه در کتاب از موارد افزاینده حس کنجکاوی است . استفاده از مهارت مشاهده در طبیعت و گردش علمی – و شیوه تدریس نوین و گروهی و مهارت عملی و آزمایشگاهی کمک زیادی در حس کنجکاوی و طراحی شود .

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

تحلیل محتوای کتاب زیست سال سوم قسمت دوم

                    سوالات مربوط به ماهیت یادگیرندگان

4- نگارش کتاب (واژه ها,رعایت نکات دستوری و..........)با درک فهم یادگیرندگان متناسب است .

 

                                                                         5            4         3        2       1

 

شواهد : بطور دقیق اصطلاحات و مفاهیم علمی و اصول و قوانین پدیده های زیستی را در زندگی روزمره با آن مواجه هستند می شناسد . علاقمندی دانش اموزان در فراگیری و زنگ زیست شناسی .

 

پیشنهادات :- نگارش خوب باعث روان خوانی خوب و آن هم به نوبه خود یاد گیری بهتر و عمیق تر را باعث میشود .

   - در بعضی موارد ترجمه های تحت الفضی متن خارج مشاهده میشود که اصلاح گردد . مثل,آلرژی- گیرنده الکتریکی – نقاط وارسی – بکرزایی – خود تنظیمی مثبت هورمونهای جنسی .

- اختصار بیش از حد در بعضی موارد مثل شجره نامه – ساختار و نحوه عمل چشم پلاناریا –

بیماری فنیل کتونوریا – آلکاپتونوریا .

 

 

5- تعدادپرسش های پایان فصل با مطالب آن فصل متناسب است . (کم و زیاد بودن پرسشها ,پوشش دادن پرسشها به تمامی مطالب کتاب )

                                                                       5       4       3        2       1

 

شواهد :پرسشهای پایان کتاب باعث یادآوری مجدد محتوا و یادگیری بهتر شده و دانش آموزان را به سمت ایجاد قدرت تفکر وا میدارد.

 

 

 

پیشنهادات : پیشنهاد میشود سئوالات مفهومی و خلاقانه بیشتر طرح گردد .

 

 

 

6- تصویر های کتاب (عکس,جدول,نمودار,نقشه و.......)برای فهم مطالب کتاب ضروری است .(برای درک بهتر مطالب )

                                                                           5         4         3        2          1

 

 

شواهد : تصاویر ,جدول و نمودار و نقشه راهنمای بسیار خوبی برای فراگیری محتوا هستند که در کتاب در تمام فصلها استفاده شناسایی شده است . هر فصل کتاب با شکل مربوط به موضوع فصل شروع شده است .

 

 

پیشنهادات : - در بعضی موارد تصویر مناسب وجود ندارد مثل تصویر پلاتی پوس – اپاسوم در تولید مثل – تصاویر اسپرماتوژنز و اوژنز در میوز .

- تصویر رشد اولیه و ثانویه در ساقه و ریشه گیاه – تصویر شبکیه چشم فصل سوم – پروتئین سطحی در هورمونها .

- عدم شباهت دو گل در گل ادریسی فص (8) – عدم یکسان بودن در باره فصل(8) – نامناسب بودن شکل اسپرم در فصل(11).

 

 

 

 

 

                                        سوالات مربوط به اصول یادگیری

 

1- محتوای کتاب تکیه بر پروراندن مفاهیم اساسی رشته ی مربوطه دارد .

 

                                                                        5        4         3            2            1

 

 

شواهد :مفاهیمی چون سیستم ایمنی – عصبی – حواس – تنظیم کننده های شیمیایی – ژنتیک – تقسیم میتوز و میوز – رشدونمو در گیاهان چرخه ی زندگی گیاهان و تولید مثل از جمله مفاهیم اساسی که در کلاس تدریس میشود .

 

 

پیشنهادات :با توجه به گستردگی علم زیست شناسی و تنوع رشته ها و موضوعات, محتوای کتابطوری طراحی شود که حداکثر مفاهیم در کتاب گنجانده شود .

 

2- مطالب هر فصل کتاب برای درک مفاهیم آن فصل کافی است .

                                                                                        5    4      3      2       1

 

 

شواهد : تا حدود زیادی کافی است در مباحث ایمنی – عصبی و حواس و تنظیم کننده شیمیایی – مبانی ژنتیک تولید مثل و رشد و نمو گیاهان مطرح شده است .

 

 

پیشنهادات : در هر فصل بعضی مفاهیم در حد اشاره مطرح شده است که لازم بود بیشتر توضیح می دادند مثل بحث شجره نامه – انواع توارث غالب .

 

 

3- بین مطالب این کتاب و سایر کتابهای درسی که یادگیرندگان در این نیم سال مطالعه می کنند,هماهنگی وجود دارد .              

                                                                        5          4        3         2        1

 

 

شواهد : - بله ارتباط افقی و عمودی بین کتاب فیزیک و شیمی و هنر و ریاضی احتمالات وجود دارد .

-         مباحث آمار و احتمالات در فصل 8, ساختار مولکولها در فصل 5 با شیمی – عکسهای هرفصل با هنر ,ساختار چشم در فصل 3 با فیزیک و با ریاضی شود ,ارتباط تنگاتنگی دارند .

 

 

 

پیشنهاد ات : ارتباط معنی دار بین سایر علوم و زیست شناسی بهنگام تدریس معلم برقرار شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                     سوالات مربوط به اصول تنظیم محتوی

 

1-     حجم کتاب با زمان تعیین شده بر ای تدریس آن متناسب است .

 

                                                                     5          4           3      2        1

 

 

شواهد :خیر – متاسفانه هر هفته 2 جلسه و هر ماه 8 جلسه که طی 9 ماه که 72 جلسه درسال و تعصیلات نوروزی و تعطیلات  موقع امتحان نیم سال اول وتعطیلات تقویمی و ارزشیابی ها حدودا 20 جلسه آن کافی میباشد حدود 50 جلسه مابقی برای اجرای 54 فعالیت و حدود 35 آزمایش در نظر گرفته شده ,هم چنین محتوا کافی بنظر میرسد .

 

 

پیشنهادات : در طی هر هفته 2 ساعت مازاد بر ساعت قبلی (4ساعت در هفته) به بخش آزمایشگاه و اجراء فعالیتها اضافه گردد.

 

 

2- محتوای کتاب با استفاده از منابع معتبر علمی تهیه شده است . تا حدودی

 

                                                                      5       4       3       2       1

 

شواهد : فهرست منابع کتاب نشانگر کتاب هایی با منابع معتبر علمی از جمله کتاب campbellکه در مدارس آمریکا تدریس میشود .

 

 

 

پیشنهادات : پیشنهاد میگردد که ترجمه کتاب دقت بیشتری مبذول شود .

-         معلم منابع ترجمه شده را برای دانش آموزان معرفی میکند تا بتوانند درموارد ضروری از توضیحات بیشتر آن استفاده کنند .

 

 

 

 

 

3- مطالب ارائه شده در کتاب از لحاظ علمی به روز میباشد .

                                                                         5             4             3        2         1

 

 

شواهد : استفاده از مطالب مقدماتی روز مثل بیوتکنولوژی و ساختار ژن و DNA – طراحی محتوای کتاب طوری است که با استفاده از شیوه های تدریس نوین و گروهی و فعال بجای روش سنتی استفاده کرد .

 

 

 

 

پیشنهادات : با استفاده از روش پرسش و تحقیق و پروژه دانش آموزان به سمت جمع آوری اطلاعات روز از سایت ها و مقالات علمی روز هدایت شوند .

 

 

 

                          سوالات مربوط به اصول تنظیم محتوی

 

4- طرح روی جلد کتاب بیانگر موضوع درسی مورد نظر است .

 

                                                              5      4          3          2        1

 

 

شواهد : بله طرح روی جلد از میکروسکوپ – تقسیم سلول تخم – ساختار مژک ها – نخود فرنگی که اساس علم وراثت از آن گرفته شده ,شکل کمرنگی از ساختار DNAطراحی شده است و در صفحه پشت جلد ساختار گلی که پرچم و مادگی برای گرده افشانی نشان داده شده .

 

 

پیشنهادات : هر فصل با یک شکل که با موضوع درسی مرتبط باشد و تصویر عنوانی است شروع شده است تصاویر روی جلد و تصاویر عنوانی در هر فصل توسط دانش آموزان به بحث وگفتگو بنشینند تا انگیزه یادگیری  در دانش آموزان زیاد شود .

 

 

 

5- یادگیرندگان می توانند مطالب کتاب را به شکل خود آموزی یاد گیرند

 

                                                                 5         4         3        2           1

 

 

شواهد : - مطالب ایمنی – حواس – رشد و نمو گیاهان . بیشتر مطالب کتاب بصورت آزمایش عملی است لذا آزمایشات و تهیه وسایل مورد نظر ,یادگیری خود را تقویت کند .

 

 

 

پیشنهادات : گردش علمی و فعالیت آزمایشگاهی می تواند تقویت مهارت مشاهده و حس کنجکاوی را بیشتر کند

 

 

 

 

6- مطالب اضافه ای که حذف آنها به یادگیری لطمه ای می زند در کتاب وجود ندارد

 

 

شواهد : مطالب کتاب تماما توسط معلم تدریس می شود فقط مطالب مربوط به بیشتر بدانید ممکن است با حذف آن تاثیری در یادگیری ایجاد نمی کند .

 

 

 

 

پیشنهادات : پیشنهاد میگردد, بحث بیشتر بدانید با توضیحات بیشتر عنوان گردد .

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

روش های تدریس پیشرفته

 

 نام درس : روش های تدریس پیشرفته   نام محقق : شمس الدین صفری قزل       رشته : برنامه ریزی

  استاد : خانم دکتر تقوایی                  موضوع : روش تدریس کارایی تیم        دانشگاه آزاد اسلامی ساری

                                                       

                                                         سال تحصیلی :  90 – 89      

                     

 

                                                                   مقدمه

  روش تدریس فعال  به روشی اطلاق می شود که در آن دانش آموزان در جریان آموزش نقش فعالی بر عهده دارند. و معلم نقش راهنما و هدایت کننده را ایفا می کند. تعامل دو طرفه ای بین دانش آموزان و معلم وجود دارد. که به دانش آموزان امکان می دهد در زمینه برنامه ریزی؛ فرضیه سازی ؛کاوش و برقراری ارتباط  ؛

توانایی های خود را تقویت کنند.

                                                        نشانه های روش تدریس فعال

 روش تدریس فعال دانش آموز محور است و بیشترین مسئولیت با خود دانش آموز است.از این رو فراگیر بسیار فعال است , بطوریکه شیوه ها و مهارت های تدریس و مطالعه را بخوبی به کار می گیرد و بسیاری از

فعالیت های آموزشی را شخصا یا در گروه انجام می دهد.

  فعالیت آموزشی گروهی است ,و تاکید بر همکای گروهی است و معلم هدایت کننده و راهنماست. در این روش باید بسیاری از فعالیت های علمی و آموزشی را به خود دانش آموزان واگذار کنیم تا آنها در عمل از

طریق شناخت ارزش ها ؛ کسب تجربه های عملی و آگاهی از راه و رسم زندگی فردی و اجتماعی به      سرمایه های ارزشمند و گرانقدر ملی تبدیل شوند.

                                                    چند روش تدریس فعال

 1- کارایی تیم      2- تدریس اعضاءتیم       3- قضاوت عملکرد   4- قضاوت طرز تلقی  5- حل مسئله

                                                مراحل روش کارایی تیم

 1 -  آماده سازی گروهها و مطالب درسی ( محتوا)

 2 – مطالعه فردی

 3 – ارزشیابی فردی

 4 – بحث گروهی

 5 – ارزشیابی گروهی

 6 – محاسبه نمرات فردی و گروهی

 7 – تفسیر نمرات و نقد کار تیمی

 8 – گزارش کار گروهی برای جلسه بعد

                                                            مزایا                                                                                                                                                             1– پیشرفت تحصیلی       2- تفکر نقادانه     3- نگرش مثبت     4 –تعامل گروهی  5- مهارت اجتماعی

 6- خود باوری     7- احترام متقابل       8- مسئولیت پذیری     9- همبستگی درونی  10- نقد کار تیمی

 

                                             موانع به کار گیری روش تدریس فعال

     1 – عدم ارزشیابی مطلوب  2- حجم زیاد کتاب و کمبود وقت  3 – مسائل مربوط به محتوا

    4 – عدم همکاری دانش آموزان   5 – سطوح متفاوت مهارت دانش آموزان  

                                           

                                             نتیجه گیری

  این روش تدریس علاوه بر یاد گیری محتوای درسی بصورت فعال ؛ در یادگیری مهارت های اجتماعی و

 روش تعامل و برقراری  ارتباط و راه رسم زندگی نقش دارد. در این روش دانش آموز در یادگیری محتوا

 درگیر می شوند. ومنجر به اصلاح و تقویت مهارتهای همکاری ؛  تحقیق ؛ تفکر و مباحثه و استدلال منطقی می شود.

 

                 منابع مهم : 1- آقا زاده ؛ محرم ؛ راهنمای روش های نوین تدریس  ؛ تهران ؛آییژ ؛ 138

    2- جویس ؛ بروس. ویل , مارشا. کالهون؛ امیلی. الگو های تدریس 2000 . ترجمه محمد رضا بهرنگی                ,تهران. نشر                                                      کمال تربیت. 1380.

    3 -                                                                                                        www. Fatholmobin.org http://

                    

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

طرح تدریس فعال با تاکید بر روش کارایی تیم قسمت دوم

«روش کارایی تیم» (TED )

روش کارایی تیم، دانش آموزان را بصورت تیم، شماره، اسم معرفی می کند.

و یک سیستم مدیریتی منظم و سازمان یافته در کلاس ایجاد می کند که باعث بالا بردن همکاری های متقابل در فراگیران و ایجاد نظم بیشتر در کلاس و شناسایی و دسترس سریع معلم به اعضاء تیم می شود و از طریق آموزش تیمی می توان فعالیت های تیمی را که مستلزم کار جمعی و گروهی است به حداکثر رساند.

آنچه در این روش حائز اهمیت است اینکه:

1-پیشرفت تحصیلی 2-تفکر نقادانه 3-نگرش مثبت 4-تعامل گروهی 5-مهارت اجتماعی 6-خود باوری 7-احترام متقابل 8-مسئولیت پذیری 9-همبستگی درونی 10-نقد کار تیمی

 

 

مراحل اولیه

تعیین هدف یادگیری:

اصولا 2نوع هدف در آغاز هردرس توسط معلم تدارک دیده می شود .(آقازاده –محرم 1388)

1-   یادگیری

2-   مهارت های همکاری

 

یادگیرنده:

وقتی هدف درس مشخص شود معلم در باره ی تعداد اعضا ء هر تیم تصمیم می گیرد که مطلوبترین عدد را در کلاس مورد نظر برگزیند که اصولا گروه های همیار بین 2تا6 متغیرند درتعیین تعداد اعضاء هر گروه به نکات زیر توجه می کنیم :

1- با افزایش تعدادهر گروه بردامنه توانمندی ها ومهارتها ،دیدگاه ها وتخصص ها افزوده می شود وامکان حضورافراد با آگاهی واطلاعات بیشتر زیاد است. (آقازاده –محرم1388)

2- با افزایش تعداداعضاء،احتمال بکارگیری  مهارت ها برای هر کدام از دانش آموزان پایین است .(آقازاده –محرم-1388)

3- میزان وکیفیت مواد آموزشی موجود وماهیت کار یا وظیفه ،تعیین کننده عده افراد گروه است.

4- اگر زمان اندکی برای کار تخصیص یابد ،باید گروه کوچکی را برای همیاری تشکیل داد ،چنین گروه هایی به آسانی سازمان می یابند،سریعتر عمل می کنند وزمان مناسبی برای کار هر یک از اعضاء وجود دارد .(آقازاده –محرم 1388)

درحدامکان ،گروه ها نا همگن باشند.

روش های پیشنهادی برای تشکیل تیم به صورت ناهمگن:

1-نظر خواهی از خود دانش آموزان

2-از طریق آزمون های متعدد (ارزشیابی تشخیصی)

3-انتخاب دلخواه

که تشکیل تیم ها از طریق آزمون ،یکی ازمناسب ترین روشها به حساب می آید.بدین صورت که بعد از ارزیابی متعدد میانگین نمرات بدست آمده را رتبه بندی کرده وبرای یک گروه 4نفری یک نفر از بالاترین نمره ،یکی از پایین ترین نمره ودونفر از میانه ی نمرات بالا وپایین انتخاب می شوند واین کار تا تشکیل کامل تیم ها ادامه می یابد.

 

مثال : تشکیل پنج  گروه4نفری ناهمگن

گروه1	گروه2	گروه3	گروه4	گروه5
1 10 11 20	2 9 12 19	3 8 13 18	4 7 14 17	5 6 15 16

مهارت های تیمی : دانش آموزان می بایستی قبل از آغاز فعالیت های تیمی در زمینه تشکیل فضای کلاس درس ،جای گیری درتیم ،نحوه عکس العمل به سیگنالهای معلم برای جلب توجه بهتر ،آموزان های لازم را ببیند.

وهمچنین برای دانش اموزان خیلی مهم است که آموزش های صزیح وواضح ونیز فعالیت منظم در مهارت های بین شخصی راکه مستلزم این روش می باشد ،سپری کنند از جمله این آموزش ها :

1- کار تیمی

2- حمایت وقبول تفاوتها

3- گوش دادن متفکرانه وفعال

4- باز خورد مثبت

5- توافق جمعی

6- آموزش دیگران (همسالان)

معلمان با برد باری سعه صدر اقدام به معرفی یادگیری از طریق همیاری به دانش آموزان نمایند .تنها مرتب کردن صندلی ها کافی نیست ،بلکه "فرهنگ سازی"کار تیمی در کلاس از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد،تا دانش آموزان نسبت به کنترل کلاس ،علاقه مندی به کار تیمی ،رعایت نظم وانضباط ومسولیت پذیری فردی در محیط آموزش را کاملا بپذیزند.از دیگر هنجارهای تیمی در این مرحله آن است که دانش آموزان بیاموزند که چطور به یکدیگر آموزش دهند .دانش آموزان قوی با تدریس  به همسالانشان یادگیری آنها تقویت می شود ،ودانش اموزان متوسط وضعیف از افزایش توجهات فرد به فرد سود برده وموجب پیشرفت تحصیلی شان می گردند.

کار تیمی : فراگیران وظایف خود را به صورت گروهی انجام می دهند ودر مورد حل مسئله یا سوال مورد نظر با هم بحث وتبادل نظر می نمایند .

معلم نقش راهنما وسازنده ابزار یادگیری را به عهده دارد .ودر صورت لزوم اطلاعات جدید یا نکات مورد نظر را به دانش آموزان منتقل می کند.ودانش آموزان مطالبی که به آنها محول گردیده است مفهوم سازی نموده وبه پردازش اطلاعات می پردازند .مشخصا ارزش واقعی یک گروه تقسیم کار بین اعضای تیم می باشد وبا همکاری وهمیاری بیشتر موجب پیشرفت تحصیلی می شوند .

نقش ها وهدف تیم :

آموزش های صریح وآشکار ،اهداف وزمان کاری مناسب برای فعالیت گروهی در فعالیت های یادگیری تیمی بسیار مناسب وموفقیت آمیز می باشد .مهمتر از همه آن است که هر یک از اعضای تیم ،دارای نقش مشخص در تیم می باشند .از جمله این نقش ها ،می توان به ثبات ؛گزارشگر، نظاره گر ،مشاهده کننده وتسهیل کننده و......اشاره کرد .نقش ها باید مداوم عوض شوند ،تا اینکه اعضای تیم ها فرصتی برای انجام وظیفه با نقش های جدید را به دست آورده وخودشان را با وظایف گروه سازگار نمایند .

شماره گذاری تیم ها وچینش صندلی ها :

شماره گذاری اعضای تیم ،زمان ارزیابی دانش آموزان را به حداقل می رساند وبه معلم کمک می کند در طرح سوال توجه همه اعضاءرا به سوال مورد نظر جلب نماید وتوصیه می گردد در شماره گذاری دانش آموزان ،اولین شماره صرفا به کاپیتان های تیم تعلق نگیرد ،در زمینه چینش صندلی ها ،توجه شود که دانش آموزان به راحتی با یکدیگر کار کنند ونیز معلم ،بدون هیچ گونه مزاحمتی در بحث گروهها شرکت نمایند.

مراحل روش تدریس کارایی تیم :

گام اول : آماده سازی گروهها ومطالب درسی (محتوا)

با آماده کردن گروهها وچینش آنها در گروه ها ی چهار یا پنج نفری وتعیین نقش های افراد به ترتیب :کاپیتان ،جانشین، منشی ، گزارشگر،ناظم مشخص می شود ضمن آنکه همه ما اهداف کلی یک موضوع درسی را متوجه هستیم ،باید قبل از تدریس نیازهای اساسی این درس را خوب مطالعه کرده ،همراه با طرح درس ،دانش آموزان را فقط با رهبری ومدیریت ،طبق مدل ،هدایت کنیم ،تا خود فراگیران ،مطالب مورد نظر را یاد بگیرند،کشف کنند ولذت ببرند.

گام 2 : متن مورد نظر برای تدریس را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم و بمدت 10 تا 15 دقیقه (بستگی به شرایط زمانی و نوع مطلب ) بصورت فردی مرور می کنند .

گام سوم : ارزشیابی فردی : سوالاتی از محتوای مورد نظر غالبا از نوع صحیح ، غلط یا چهار گزینه ای از قبل آماده کرده بودیم را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا بصورت فردی ( حدود 10 دقیقه )

گام چهارم : بحث گروهی : در این مرحله از دانش آموزان می خواهیم پاسخ های خود را در تیم به بحث بگذرانند و بصورت گفتگوی رودر رو به دفاع از پاسخ های خود بپردازند و درباره بهترین پاسخ به توافق برسند ( حدود 15 دقیقه)

گام  پنجم : ارزشیابی گروهی : همان ورقه آزمون ،این بار بصورت گروهی ارزشیابی می کنند سپس دانش آموزان با گرفتن کلید وپاسخنامه از معلم ،ابتدا ورقه فردی وسپس ورقه های گروه خود را اصلاح می کنند وبا توجه به فرمول داده شده بازخورد ونتیجه کار گروه ها به خودشان منعکس می گردد.

 

گام ششم : محاسبه نمرات فردی وتیمی:

تیم	1	2	3	4	5
بالاترین نمره	18	20	18
پایین ترین نمره	16	12	10
میانگین نمره	17	16	14
نمره تیم	18	16	12
موثر بودن بحث گروهی	1+	0	2-

بادردست داشتن نمرات تیم ومیانگین هرتیم را طبق رابطه زیر میزان کارایی این روش تدریس را در مورد هرتیم حساب می کنیم ومطابق جدول بالا می نویسم.

میانگین نمرات – نمره تیمی = موثربودن بحث (کارایی روش تدریس)

گام هفتم : تفسیر نمرات ونقد کار تیمی :

1- اگر مقدار کارایی عددی مثبت باشد (0<کارایی)معلوم می شود این نوع روش تدریس کارایی لازم را برای تیم مورد نظر داشته است.(تیم1)

2- اگر مقدار کارایی صفر باشد (0=کارایی روش تدریس )روش تدریس کارایی لازم را نداشته است یعنی مشورت وکار گروهی تاثیری در روند یادگیری نداشته است.(تیم2)

3- اگر مقدارکارایی منفی باشد (0>کارایی)می توان دانش آموزان را از نظر شخصیتی (تیم2)شناسایی کرد.میانگین نمرات از نمره تیم بالا تراست که به دودلیل می تواند باشد:

الف) فردی که بالاترین نمره را گرفته احتمالا فردی خجالتی ،کم روبوده که فرصت صحبت ویا قدرت اعمال نظر نداشته است (نمره18)

ب) فردی که پایین ترین نمره تیم را گرفته (10) از قدرت نفوذ بیشتری برخوردار بوده بطوریکه در نمره تیمی نقش بیشتری را اعمال داشته است.

گام هشتم: گزارش کار گروهی برای جلسه بعد

گروه های برتر که توانسته اند درصد موفقیت خود را بالاتر ببرند به عنوان گزارش کار دلایل موفقیت خود را وهمچنین گروه های ضعیف نیز دلایل ضعف وعدم موفقیت خود را در تابلو اعلانات نصب می کنند ومعلم برای جلسه آینده ،تکلیف گروهی وفردی دانش آموزان را مشخص می نمایند .

 

نتیجه :

تدریس یعنی انتقال اطلاعات ودانش وتجارب معین از ذهن معلم به ذهن دانش آموز است وامروزه
می توانیم تدریس را تحریک وراهنمایی وسازمان دادن یادگیری در دانش آموزان تعریف کنیم .براین اساس معلم فقط نقش محرک ،راهنما وسازمان دهنده را دارد وخود دانش آموز است که فعالیت کند ویادگیری زمانی درست انجام می گیرد که یادگیرنده در آن فعال باشد .در تدریس فعال معلم نقش ضبط صوت متحرک را بازی نمی کند بلکه وظیفه ی سنگین تر راهنمایی،هدایت وسازمان دهی را برعهده دارد .

در پایان امید است با شناسایی وکاربست روشهای نوین تدریس توام با به کار گیری ابزارها وتکنولوژی جدید ،موجبات رشد آموزشی وپرورشی فرزندانمان را فراهم کرده وسرعت بخشیم.

 

 

منابع:

-آقا زاده، محرم – راهنمای روش های نوین تدریس- تهران: انتشارات آییژ 1388.

-خورشیدی ، عباس –روشها و فنون تدریس- تهران : نشر یسطرون 1387.

-صفوی ،امان الله – کلیات روش ها و فنون تدریس (متن کامل)- تهران – نشر معاصر 1387.

-شعبانی ،حسن – روش تدریش پیشرفته (آموزش مهارتها و راهبردهای تفکر) تهران سمت 1387.

-سوزان الیس و سوزان والن – آشنایی با یادگیری از طریق همیاری ترجمه طاهره رستگار و مجید ملکان – تهران نشرنی 1383.

-جویس، بروس – ویل، مارشا – کالهون ، امیلی. الگو های تدریس 2004 ترجمه محمد رضا بهرنگی تهران، انتشارات کمال تربیت 1389.

-دهقان بنادکی، فاطمه – مقاله روش تدریس فعال (روشها و فنون الگوهای تدریس)- 1387.

-جزوه کارشناسی برنامه ریزی گروه های آموزشی – کمیسیون کیفیت بخشی به فرایند یاددهی – یادگیری نگاهی بر روش های فعال یاددهی –یادگیری 89-88 وزارت آموزش و پرورش.

-استاد زاده، کرامت الله. (1378) روش تدریس همیاری، نمونه موردی درس شیمی «آموزش پیش شماره سوم و چهارم 10-4 .

-قریب ،میترا، عارفیان، حسینی، خلخالی، محمد رضا.(1383) مقایسه تاثیر دو روش آموزش سنتی و همیاری بر میزان یادگیری دانشجویان . مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران.شماره 12 .

-مشهدی، حمید رضا.(1382) مقایسه تاثیر آموزش همیاری (مشارکتی) با روش آموزش سنتی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان مراکز تربیت معلم و رابطه آن با سبک های شناختی .پایان نامه کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی .دانشگاه تربیت معلم .

-http://www.fatholmobin.org

-http://www.rasatous.com

http://www.eiaedul.persianblog.ir-

http://www.irandabir.ir-

http://www.etu.lsfedu.org-

http://www.khscholl.ir-

http://www.ommatandreyhane.mihanblog.com-

http://www.herpe2tabriz.blogfa.com-

http://www.aqrschool.com-

-http://www.jey-sajadyeh.isfschools.net

              http://www.ucalgary.ca/~egallry-

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

طرح تدریس فعال با تاکید بر روش کارایی تیم قسمت اول

مقدمه :

یکی از مهمترین وظایف معلمان بهبود، رشد و تحول بخشیدن در روش تدریس و تعلیم است چرا که اساسا در فرایند آموزش، معلم سه مرحله را باید با حساسیت هر چه بیشتر دنبال کرده و به مهارت کافی دست یابد که عبارتند از :نخست نقد و بررسی و تحلیل محتوای کتب درسی و آموزش آن. دوم طراحی روشهای تدریس و تعلیم درس .سوم ارزشیابی و قضاوت. هر یک از سه مرحله فوق خود در خور بحث و بررسی جداگانه و مفصل است. اما در این مقال اندک مایلم در خصوص اهمیت روشهای تدریس و لزمو تحول آن سخن بگویم.

نیک می دانم که هر معلمی برای تدریس ناگزیر باید از روشی استفاده کند. معلمان نیز بالاخره در امر تدریس از روشی بهره می گیرند، اما سوال اساسی اینجاست که آیا تاکنون به روش تدریس خود فکر کرده ایم و آن را از ابعاد گوناگون مورد توجه نقد و بررسی قرار داده ایم؟ آیا نمی توان به گهنه ای عمل کرد که "کارایی" بیشتری را در بر داشته باشد؟ هر یک از ما چه تحولی را در امر تدریس ایجاد کرده ایم؟ با توجه به رشد مطالب علمی ابزار و تکنولوژی آموزشی، گسترش اطلاعات و سهل الوصول بودن آن نسبت به گذشته و لزوم سرعت عمل در حجم و محتوای آموزش و کیفیت آن در حال خاضر در چه وضعیتی قرار داریم؟ آیا ما اکنون هم، همچنان به سبک گذشته عمل می کنیم؟ یا به موازات رشد عاوم و ابزارهای آموزشی و تحول سطح آموزش و اندیشه، روشمان را نیز ترقی داده ایم؟ بین معلمان ما با معلمان و ذبیران سه دهه قبل چه تفاوتی است؟مقاله ای که می خوانیم در راستای سوالات فوق به رشته تحریر در آمده است.

نکاتی درباره الگوهای تدریس:

تدریس یک فرایند است و اصل در فرایند تدریس ترتیب دادن به محیط ها برای تعامل شاگردان و بررسی نحوه یادگیری است. و یک الگوی تدریس توصیف یک محیط یادگیری است. در دامنه این توصیف موارد بسیاری همچون طرح ریزی برنامه ی تحصیلی، دوره های آموزشی، واحدهای آموزشی و دروس تا تدوین مطالب آموزشی، کتاب، تمرینات ، برنامه های چند رسانه ای، و برنامه های یادگیری به کمک رایانه، مورد استفاده است . روش تدریس از جمله مولفه های اصلی برنامه درسی و از مراحل مهم طراحی آموزشی محسوب می شود تدریس خوب ،به معنای کمک به خود یادگیری، فراگیران بوده و به بیان دیگر، روش های تدریس ابزارهای مفیدی برای ایجاد یادگیری با معنا هستند. (خورشیدی، عباس 1387)

با توجه به حجم زیاد دانش و اطلاعات و تغییرات و پیشرفت سریعی که در علوم روی می دهد فراگیران نیازمند روشهایی هستند که از طریق آنها به مهارت های یادگیری دست یابند. یادگیری مشارکتی یا آموزش از طریق همیاری، رویکرد جدید در آموزش دنیاست، که اهداف عمده آن عبارتند از:1-انگیزش ناشی از همکون بوجود آمده در محیط هیا مبتنی بر همیاری برای رفتار، بیش از انگیزش ناشی از محیط های مبتنی بر رقابت و فردگرایی است. و تاثیر گروه های منسجم اجتماعی و مشارکتی بیش از مجموع اجزای آن می باشد. و احساس یکپارچگی نیز توان مثبتی را ایجاد می کند.

2-اعضای گروه ها از یکدیگر می آموزند و هر فراگیر نسبت به ساختاری که ایجاد انزوا کند از دست های یاریگر بیشتری برخوردار می گردد.

3-تعامل با یکدیگر، در مقایسه با روش مطالعه ی جدا از دیگران، به افزایش شناخت ناشی از ترکیبات بیشتر ذهنی و خلق فعالیت های بیشتر عقلی منجر شده که آن خود سبب افزایش یادگیری می شود.

4-همیاری به افزایش احساسات مثبت نسبت به یکدیگر ،کاهش جدایی و تنهایی و ایجاد روابط، و نگرش های مثبت ،نسبت به افراد ذیگر منجر می شود.

5-همیاری به تقویت عزت نفس از طریق افزایش یادگیری و احساس شخص از اینکه مورد احترام و توجه افراد دیگر در محیط قرار گرفته ،منجر می شود.

6-دانش آموزان توان خود را برای کار ثمر بخش با یکدیگر افزایش داده و با آن می توانند به تجربه مورد نیاز در تکالیفی که با همیاری انجام می شوند، پاسخگو باشند.

7-دانش آموزان از جکله کودکان دبستانی، می توانند یادبگیرند که از طریق مهارت آموزی در کار جمعی توان خود را برای کار با یکدیگر افزایش دهند.

  8-در گیر کردن دانش آموزان در فرایند یادگیری، از بین بردن حالت تک بعدی و معلم محوری کلاس ها، که یادگیری فعال و پایدارتری را در دانش آموزان ایجاد می کند.

در کار گروهی دانش آموزان مهارت هایی مانند: مشورت کردن، فرماندهی، سازماندهی را می آموزند.(جانسون و جانسون)

در این روش معلم تدریس نمی کند بلکه نقش راهنما را دارد و فقط اشکالات را رفع می کند و وظیفه یاد دادن و یادگیری به عهده دانش آموزان است.(نظری ،    1379)

اخیرا علاقه مندی به تحقیق درباره الگوهای یادگیری مبتنی بر همیاری رونق زیادی یافته است امروزه با روش های ماهرانه ی تحقیقاتی، آزمون فرض ها،و تخمین دقیق تر این الگوها بر رفتار تحصیلی، فردی و اجتماعی امکان پذیرتر شده است.این سوال دارای اهمیت است که آیا گروهخ های مبتنی بر همیاری در حقیقت آن توانایی را که منجر به یادگیری بهتر می شود، بوجود می آورند. شواهد بطور گسترده ای موئد این مطلب است که دانش آموزانی که در کلاس های با چنان سازمانی در گروه های دو نفره یا گروه های با اعضای بیشتر کار می کنند، به یکدیگر آموزش می دهند و از پاداش مشترک برخوردار می شوند و نسبت به روش بررسی فردی و معمول در طرح باز خوانی از چیرگی بیشتری بر مطالب درس برخوردارند. و همچنین مسئولیت مشترک و تعامل ،موجب انگیزش بیشتری در گروه می شود به عبارت دیگر، نتایج بدست آمده، تحقیق اهداف مبتنی بر طرح همیاری را تایید می کند. بطور مثال:

«اخیرا "کوین" و "جانسون" در پاسخ به این سوال نتایج بررسی تحقیقات خود را انتشار داده اند و نشان می دهند که بطور کلی، ساختارهای مبتنی بر همیاری، یادگیری بهتری در زمینه های مهم حل مسئله بوجود می آورند.»

«یادگری یک مطلب با این توقف که مجبور می شوید برای هم کلاس های خود توضیح دهید در مقایسه با یادگیری به هدف گذرانیدن یک امتحان سبب می شود که از شیوه های استدلال پیچیده بیشتر استفاده کنید. وقتی آنچه فرا می گیرید برای دیگری توضیح می دهید، یادگیری شمابسیار بیشتر از زمانی است که یادگیری فقط از طریق گوش کردن یا خواندن چیزی به تنهایی انجام می شود »

1989- David  w.johnson and Roger T.johnson))

«روش های همیاری می توانند اثرات مثبت بر موفقیت دانش آموزان داشته باشند و معمولا هم دارند و آثار این موفقیت به دو مشخصه اساسی بستگی دارد یکی هدف های گروهی یا وابستگی مثبت است و مشخصه اساسی دوم پاسخگویی فردی است»(Robert E.slavin 1990)

«استفاده اسلوب مند و مکرر از روش گروه های کوچک تاثیر مثبت عمیق بر فضای کلاس دارد، کلاس تبدیل به جامعه ای از یادگیرندگان می شود که بصورت فعال با هم کار می کنند تا دانش، صلاحیت و لذت ......... افراد را بالا ببرند» (1990 Neil Davidson )

«شواهدی وجود ندارد که دانش آموزان نخبه با کارکردن در گروه های همیار ناهمگن، افت می کنند. بر عکس شواهد چشمگیری وجود دارد که رشد می کنند»

(1985 David and Roger   T.Johson)

 

(گزارش تحقیقی University of minnesota )

"با توجه به اطلاعات حاصل از عملکرد دانش آموزان و نظر مشاهده گران بین روحیه پرسشگری-پژوهش معلمانی که با روش فعال تدریس می کنند و دانش آموزانی که معلمان آنها با روش غیر فعال تدریس می کنند تفاوت معناداری وجود دارد ، یعنی معلمانی که با روش فعال تدریس می کنند زیاد تر از معلمانی که با روش غیر فعال تدریس می کنند، روحیه پرسشگری-پژوهش را در دانش آموزان پرورش می دهند. " (صحرانورد، مریم 1381)

"نتایج یک پژوهش یا تحقیقات اهمیت استفاده از روش های فعال را نشان می دهند، عدم توجه وعدم بکارگیری این روش تا جایی پیش می رود که وضعیت برنامه های درسی با روش های تدریس ، عملکرد و نحوه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان کشور ما  در سطح ابتدایی و راهنمایی در درس علوم و ریاضی در مقایسه با 40 در جهان در مطالعاتTimssدر وضعیت نامطلوبی قرار دارد" (کیامنش 1377)

نتایج این مطالعات بین المللی نشان می دهد که توانایی دانش آموزان کشور ما در سطوح بالای یادگیری و به ویژه مهارتهای عملکردی و فرایندی در مقایسه با دانش آموزان کشورهای دیگر بسیار کمتر است از آنجا که محتوی برنامه های درسی ما در یان دو درس با دیگر کشورها یکسان است. این ضعف بیشتر از روشهای نامناسب آموزش و یادگیری ناشی می شود که عملا دانش آموزان را به سوی یادگیری های حافظه ای سوق می دهد. لذا اکنون ضرورت استفاده و بکارگیری روش های فعال تدریس بیش از پیش احساس می شود. در این روش ها بر راه یادگیری و مهارتهای چگونه آموختن بیش از انتقال حقایق و دانش ها تاکید می شود.

«نتایج حاصل از فعالیت های کلاسی خودم در مدرسه نمونه بشارتی شهرستان بندرگز موئد تاثیر مثبت فعالیتهای گروهی از نظر انگیزش و یادگیری پایدارتر می باشد.»

«نتیجه حاصل از ترجمه مقاله ی انگلیسی که پیوست این مقاله می باشد تاکید بر تدرسی تیمی و گروهی دارد.»

دانش آموزانی که با روش های همیاری و مشارکت آموزش دیده اند، نسبت به فراگیری، انگیزه و علاقه بیشتری از خود نشان دادن و ارتباط بیشتری با معلم و درس بر قرار کردند(استاد زاده 1380)

مشهدی(1382) به بررسی مقاله دو روش آموزش همیاری و سنتی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان مراکز تربیت معلم پرداخت نتایج پژوهش وی نیز نشان داد دانش آموزانی که تحت آموزش به روش همیاری قرار گرفته اند انگیزه بالایی داشته و پیشرفت تحصیلی بیشتری از خود نشان دادند.

نتایج پژوهش یانگ 1998 هم مشابه پژوهش مشهدی بوده است.

«پژوهش های قریب- عارفیان و خلخالی(1383) هانکوک (2004) پیتروسن و میلر(2004) گیلزو خان (2008)

نتایج حاصل از تجارب شخصی ام در مدرسه نمونخ دولتی بشارت شهرستان بندرگز هم موئد تاثیر مثبت فعالیت های گروهی از نطر انگیزش و یادگیری پایدارتر می باشد گرچه بازخورد آنها را از نظر آماری بررسی نکرده ام ولی حاصل ارزشیابی های تکوینی و ارزشیابی پایانی و ارزشیابی هایی که مشاهده ای بیانگر تاثیر مثبت تدریس گروهی است.»

(نتیجه حاصل از ترجمه مقاله انگلیسی (Karin goetz ) که (به پیوست می باشد) روش تدریس گروهی یعنی تدریس توسط دو معلم را مثبت ارزیابی می کند.)

چند روش یادگیری مشارکتی و فعال:

1-کارایی تیم

2-تدریس اعضای تیم

3-قضاوت عملکرد

4-قضاوت طرز تلقی

5-حل مسئله

 

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

عکس

شیما جون

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات() 

مقاله روش تدریس فعال

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

چند روش تدریس فعال و پویایی علوم تجربی

بر اساس آموزش فعال علوم از نیاز تا عمل و سنجش تکوینی

مقاله ی تقدیر شده اولین همایش و هم اندیشی دبیران علوم تجربی ناحیه 4 آموزش و پرورش خراسان رضوی

فاطمه ضمیری . اردیبهشت 87

 
مدرسه راهنمایی دخترانه شماره 2 امام حسین علیه السلام

 

چکیده :

 

انسان که موضوع تعلیم وتربیت و به عنوان یک عامل فعال در فرآیند تدریس مورد نظر است ، نیازها و رغبتهای متفاوتی دارد که بر اساس گفته ی تایلر (اگر برنامه ها و سایر فعالیت های مدرسه با توجه به رغبت های محصلان تنظیم شوند در این صورت به طور فعال در آنها شرکت می کنند و در نتیجه نه تنها بهتر و آسان تر یاد می گیرند بلکه می آموزند که چگونه خود را با شرایط مدرسه وفق دهند )

لذا در این مقاله به چند روش تدریس و سنجش تکوینی بر اساس نیاز و رغبت دانش آموزان اشاره شده است.

مقدمه :

معلمی حرفه ای متشکل از دانش و مهارت های گوناگون است . یک معلم باید برای تدریس مطلوب ، همزمان  مجموعه ای از دانش ها را به طور هنرمندانه در هم بیامیزد تا در مسیر ترکیب و بکارگری آنها تدریسی اثر بخش طراحی و در کلاس درس ارائه کند. اهداف آموزشی بر اساس چنین فعالیتی امکان تحقق می یابند . در واقع حرفه ی معلمی با تعامل مفهومی طیف متنوعی از دانش ها شکل می گیرد . در عصر جدید که معلم و دانش آموز در اقیانوسی از اطلاعات غوطه ورند ، معلم نقش سکان داری را دارد که کشتی و عوامل آن را به سمت مطلوبی هدایت می کند.

هایم گینوت (استاد تعلیم و تربیت کودک و نویسنده کتاب را بطه ی معلم و دانش آموز )      

 می گوید:

{من به این نتیجه ی قاطع رسیدم که عامل تعیین کننده ی کلاس ، من هستم . این روش شخصی من است که این جو را بوجود می آورد . حال و هوای کلاس را روحیه ی روزانه ی من می سازد. من به عنوان معلم قدرتی دارم که می توانم زندگی شاگردانم را شیرین و تلخ کنم ، می توانم تحقیر یا تمسخر کنم ، صدمه بزنم یا درمان کنم ، روی هم رفته این پاسخ من است که تشدید یا تخفیف یک بحران ، و انسان یا نا انسان شدن یک کودک را معین می کند}.

معلم به عنوان هدایت گر باید نیاز محصل خود را بشناسد و بر اساس آن کلاس درس را اداره کند.

رالف تایلر (1970) می گوید { اگر برنامه ها و سایر فعالیت های مدرسه با توجه به رغبت های محصلان تنظیم شوند در این صورت دانش آموزان به طور فعال در آنها شرکت می کنند و در نتیجه نه تنها بهتر و آسانتر یاد می گیرند بلکه می آموزند که چگونه خود را با شرایط مدرسه وفق دهند}.

در این مقاله چند روش تدریس و کلاس داری بر اساس رغبت و نیاز به با هم زیستن و دانستن برای زیستن که از شیوه های فعال و پویای درس علوم تجربی است ،طی سالهای گذشته آموخته و بکار گرفته ام ،  را برای شما گرامیان بیان می کنم . امیدوارم همکاران و استادان گرامی اشکالهای کارم را بررسی و بنده را در این امر خطیر راهنمایی و یاری نمایند.

 
فاطمه ضمیری
 

چند روش :

تدریس پویای علوم تجربی بر اساس  آموزش فعال علوم

ازنیاز تا عمل

درس علوم تجربی ، درس یادگیری بعضی از دانشها برای استفاده عملی بهتر در زندگی است . بنابراین . بخش تئوری باید به گونه ای با بخش عملی آمیخته شود که هم قوه ی جستجو گری را در دانش آموزان شکوفا  نماید و هم دانستن و کشف مجهولات را برای آنها نشاط آور سازد و هم آنچه را برای زندگی در دنیای امروز و فردا به آن نیازمندند به آنها بیاموزد .

آموزش فعال و پویای درس علوم تجربی فرد را قادر می سازد راه حل مسائل و کشف مجهولات را بیابد که این آموختن برای زیستن است .

اکنون توجه شما را به چند روش تدریس و سنجش تکوینی در کلاس درس خویش جلب  می کنم.

1- تدریس بخش دنیای زنده بصورت گروهی با شرکت در یک پیک نیک .

   - هدف : آشنایی با موجودات زنده ، رشد ، تکثیر و نحوه زندگی آنها

   - عملکرد : برای این منظور قبلاً از دانش آموزان خواسته می شود اگر موجود زنده ای اعم از گیاه یا جانور در منزل دارند برای جلسه آینده به کلاس بیاورند.

برای این منظور کلاس درس به حیاط مدرسه انتقال داده می شود و به روش پیک نیک و دور هم نشستن کلاس اداره می شود ، چون انسان فطرتاً موجودی  طبیعت گراست ، اغلب دانش آموزان با انگیزه و رغبت بیشتری در این فعالیت شرکت می کنند .

جلسه درس پس از حضور و غیاب و پرسش از دروس گذشته به این روش آغاز می شود که ؛ از دانش آموزان پرسیده می شود موجود زنده به چه موجودی گفته می شود ؟ دانش آموزان با شرکت در بحث ، نظرات خود را بیان می کنند . سخنان آنان را روی تخته نوشته تا از نتیجه ی آنها مشخصات و ویژه گی های موجود زنده بدست آید . سپس از آنها خواسته می شود هدف از این ویژه گی ها چیست ؟ برای فعال تر نمودن دانش آموزان از آنها خواسته می شود برای جلسه آینده هدف از این ویژه گی ها را با پرسش از بزرگتر ها – کتاب هایی که خوانده اند و یا کسب اطلاعات از اینترنت نوشته و به کلاس بیاورند . تا در بحث جدید شرکت نمایند .

در مرحله بعدی ، موجودات زنده دانش آموزان توسط خودشان معرفی شده ، و هر دانش آموز موظف است در مورد موجود زنده ای که به کلاس آورده  است و در مورد نحوه زندگی ، تغذیه ، روش تولید مثل و یا تکثیر- نحوه نگهداری از آن موجود و .... مطالبی را برای همکلاسیهای خود بیان کند.

نتیجه اینکه ، دانش آموزان با موجودات زنده ی متفاوتی که می توانند آنها را در محیط زندگی خود همراه داشته باشند ، آشنا شده و با کسب اطلاعات درصورت تمایل از آنها نگهداری کنند .

 
2- تدریس اندامها و دستگاههای بدن با تشریح اندامهای طبیعی توسط معلم و دانش آموزان .

  - هدف : مشاهده و تشریح بصورت گروهی .

- عملکرد : برای این منظور جهت تدریس دستگاههای گردش خون و دفع ادرار و تنفس ابتدا در حین تدریس توسط معلم تشریح شده و ضمن آنکه تصویر آن روی تخته کشیده می شود ، قسمتهای مختلف آن توضیح داده شده و ساختمان آن  بررسی می شود . سپس دانش آموزان گروههای مختلف ، اندام مورد نظر را که به آزمایشگاه آورده اند ، تشریح می کنند و ساختمان و نوع کار هر قسمت را شرح می دهند . در این روش دانش آموزان اندامها را به عینه مشاهده نموده و امر یادگیری – یاد دهی تسهیل می یابد .

3- سنجش عملکردی :

-هدف : با لا بردن سطح دقت و کنجکاوی دانش آموزان در کارهای علمی – آزمایشگاهی

- عملکرد: در این آزمونها که به دو صورت عملی و کتبی برگزار می شود دانش آموز آزمایشهای انجام شده را مجدد با دستور کار انجام داده و یا به سوالات تئوری مربوطه که بر اساس هفت سطح حیطه ی یادگیری بصورتهای متفاوت مطرح می شود پاسخ می دهد .

در بعضی از موارد از دانش آموزان خواسته می شود در صورت تمایل ماکت اندام ها را با خمیر کاغذ که طرز تهیه آن نیز آموزش داده می شود را درست کنند و به کلاس بیاورند نمره ی این کارها بعنوان نمره ی مستمر و سنجش تکوینی محسوب می شود .

4- سنجش مشارکتی  و گروهی :

- هدف : مبادله اطلاعات بین دانش آموزان یک گروه با بنیه ی عملی متفاوت .

- عملکرد : در این روش دانش آموزان در گروههای مختلف با بنیه ی علمی متفاوت سازمان دهی می شوند ، سوالات مطرح می شود و گروهها به صورت مشورتی با هم پاسخ می دهند . دراین روش اطلاعات بین دانش آموزان مبادله شده و سپس معلم از بین برگه های افراد گروه ، فقط یک برگه را تصحیح نموده نمره را برای کل گروه ثبت می نماید .

در ارزشیابی گروهی و یا به عبارتی مشارکتی ، این امکان فراهم می شود تا یاران آموزشی ( افراد ذیربط ، ذینفع و ذیعلاقه ) در فرآیند قضاوت نسبت به برنامه مورد ارزیابی سهمی بر عهده داشته باشند . کاربرد این الگو  در نظام آموزشی ابزاری برای بدست آوردن تجربه و فراگیری از تجربیات است . و شرکت کنندگان در برنامه را قادر می سازد که از تجارب ، موفقیتها و نا کامی های پیش آمده ، درس بیاموزند تا بتوانند بهتر عمل کنند .

5- سنجش با استفاده از تقلب :

- هدف : راهنمایی دانش آموزان به سوی مطالبی که احساس می کنند فراگیری آن دشوار است .

- عملکرد : از دانش آموزان خواسته می شود تمامی مطالبی را که می خواهند بصورت تقلب از آن استفاده کنند روی یک چهارم برگه ی A4 نوشته و به کلاس بیاورند . طبیعی است که دانش آموز مطلبی را که از نظر فراگیری با آن مشکل دارد برای مرور و تقلب روی برگه می نویسد و تمام توجه او به آن معطوف شده تا بتواند از آن به نحوه احسن استفاده نماید .

در این فعالیت دانش آموز با رغبت در فرآیند یادگیری – یاد دهی شرکت نموده و نهایتاً نتیجه ی مطلوبی هم بدست می آورد که میل به حل مشکل او را ارضاء می کند .

سوالات در سطوح بالا تر حیطه ی یادگیری از جمله درک ، فهم ، تجزیه و تحلیل و ارزشیابی مطرح شده تا دانش آموزان آموخته های خود را مورد ارزشیابی قرار دهند .

6- سنجش به وسیله ی همکلاسی ها

- هدف : شناخت سطح یادگیری دانش آموز ارزشیابی کننده و ارزشیابی شونده .

- عملکرد : در این روش از دانش آموزان خواسته می شود سوالات متعددی از دانش آموزان مورد ارزشیابی داشته باشند که معلم به این ترتیب هر دو گروه را مورد ارزشیابی و سنجش قرار می دهد.

7- جمع آوری اطلاعات در مورد موضوعات مرتبط با درس و مورد بحث روز :

- هدف : آشنایی با مشکلات جدید بر سر راه انسانها و استفاده از تکنولوژی و فن آوری

- عملکرد : در این زمینه از دانش آموزان خواسته می شود در مورد جدید ترین اخبار مرتبط با موضوع درس تحقیق نموده و نتیجه را به کلاس گزارش کنند . دانش آموزان بسته به علاقه و موضوع مورد تحقیق به صورت انفرادی یا گروهی از کتاب یا اینترنت جدید ترین مطالب را جمع آوری نموده به کلاس ارائه می دهند . پس از مطالعه ی مقالات ، بهترین انتخاب شده برای استفاده عموم دانش آموزان در برد مدرسه نصب می شود . روش دیگر اینکه برای  ارج نهادن به زحمات دانش آموزان و ماندگاری اثر کار آنها ، یک موضوع به چند بخش تقسیم شده و هر گروه مسئول تحقیق در مورد یک بخش آن می شوند . پس از بررسی اطلاعات جمع آوری شده ، فهرست بندی شده و به نام هر گروه با موضوعی واحد در کتابچه ای صحافی می شود . با این کار دانش آموزان اولاً راههای تحقیق و جمع آوری اطلاعات را تجربه می کنند و ثانیاً با صحافی تحقیقاتشان نتیجه ی این آثار را عملاً مشاهده می نمایند .

منابع :

1-      مشاوره با دانش آموزان در مدارس – ترجمه و تالیف حمید اصغری پور – نگار اصغری پور – منوچهر فضلی خانی-  انتشارات موسسه فرهنگی –هنری و انتشاراتی ضریح آفتاب

2-      اقدام پژوهی : راهبردی برای بهبود آموزش و تدریس – برنامه ریزی ، تدوین و تولید : رضا ساکی انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت .

3-      ارزشیابی از فرآیندهای کیفی در مدارس راهنمایی تحصیلی – از دفتر آموزش و پرورش راهنمایی تحصیلی – انتشارات آزمون نوین .

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390    | توسط: شمس الدین صفری قزل    |    |

نظرات()